geldloos

Artikel NRC•Next: ‘Op een dag komt er geen geld meer uit de muur. En dan?’

Interview met Jos van der Veen over de noodzaak tot zelfredzaamheid in tijden van crises. Er is wel degelijk iets dat u kunt doen! Een betere wereld, is een keuze.

(Persoonlijk ken ik Jos als coördinator Noord-Nederland voor de Zeitgeist Beweging. Met al dat je doet, keep up the good work!)

(voor volledig formaat, klikt u op de foto)

Geld en politiek: de struikelblokken van de kenniseconomie

//Eveneens gepubliceerd op sargasso.nl//

Na het verschijnen van het artikel ‘Wie kritisch kijkt, ziet dat het beter kan.’ in Het Parool van 16 oktober waarin staat dat De Zeitgeist Beweging voor een maatschappij zonder geld staat, kreeg ik onderstaande reactie. Zonder beredenering komt ‘het afschaffen van geld’ inderdaad ‘naïef’ over. In een interview en krantenartikel kan je niet altijd alles even goed belichten. Geheel begrijpelijk en bij deze alsnog.

“Ik ben helemaal voor een fundamentele verandering maar het idee dat het afschaffen van geld e.e.a. kan oplossen is naïef. Geld is slechts een ruilmiddel kan zelf nooit de veroorzaker zijn van de ongelijkheid in de wereld. Het gaat om wie (direct of indirect) de grond in handen heeft. Iedereen kan werken als hij/zij toegang krijgt tot grond!”

Het doel is in zijn geheel niet het afschaffen van geld. Het is een gevolg van een veel bredere visie die uiteindelijk geld overbodig zal maken. Geld is een uitdrukking van schaarste en hoe schaarser iets is of hoe meer arbeid iets kost, hoe meer geldwaarde het heeft. In de negentiende eeuw, een eeuw waarin reële schaarste was, gaf geld zo een goede uitdrukking van de reële waarde aan. Nu echter hebben we de technologische kennis en automatisering die ons -op duurzame wijze met de draagcapaciteit van de aarde- overvloed kan geven. Neem bijvoorbeeld groene stroom of verticale landbouw.

De overstap in de 19e eeuw van handenarbeid naar machinale arbeid liet velen werkloos en concentreerde welvaart. Politieke ideologieën ontstonden vervolgens om het schaarstevraagstuk te beantwoorden. Deze ontwikkelingen gaven ruimte aan de dienstensector om zich te ontwikkelen. Technologie brengt ons nu echter op het punt waarop deze dienstensector zelf ook geautomatiseerd kan worden. De werkloosheid die over de hele wereld sterk stijgt is dan ook het gevolg hiervan; technologische werkloosheid. De banen komen niet meer terug.

Waar de vooruitgang vanuit de wetenschap middels technologische ontwikkelingen en automatisering ons overvloed kan bieden en ons allen toe behoort te komen, wordt deze echter kunstmatig schaars gehouden en komen de voordelen van onze vooruitgang een zeer kleine groep toe. Ook monetair, neem het voedseltekort: zowel de World Food Organisation (WFP) als de United Nations Food and Agriculture Organization (FAO, Verenigde Naties) bevestigen dat er geen tekort is aan voedsel, zelfs een overvloed om ons allen te voeden. Beide erkennen eveneens dat er geen onoverbrugbare logistieke problemen zijn.
Waarom sterven er dan echter zoveel mensen aan hongersnood? Het antwoord zit hem in ons geldsysteem. De armen beschikken niet over het schaarstemiddel geld om tot de goederen in overvloed te komen. Armoede zegt daarmee iets over geldtekorten, geen reële tekorten. Het zegt iets over je capaciteit goederen aan het systeem te onttrekken.

Daar waar overvloed aanwezig is, vervalt de noodzaak van geld. Tenminste, zolang deze ook geautomatiseerd tot stand is gekomen en de arbeidskosten komen te vervallen. Vrijwel al onze materiële goederen zijn geautomatiseerd tot stand gekomen of kunnen geautomatiseerd worden. De vrijheid van handenarbeid evenals arbeid in de dienstensector geeft ruimte voor een nieuw tijdperk. Een tijdperk waar geld inderdaad overbodig zal zijn. Met technologie komt eveneens de mogelijkheid tot decentralisatie. De nieuwe vraag wordt nu hoe we onze productie -zoveel mogelijk lokaal- aanpassen aan de draagcapaciteit van onze omgeving. En in een wereld waarbij duurzaamheid en niet consumptie het succes bepaalt, is er veel mogelijk.

/
Wat betreft geld als ruilmiddel tegenover geld als veroorzaker van ongelijkheid:
Zoals we geld traditioneel kennen, functioneert het inderdaad goed als ruilmiddel. Echter; naast het loslaten van de goudstandaard, hebben Fractional Reserve Banking en het rente-principe deze perceptie verouderd en zal men zich bewust moeten worden van de hedendaagse monetaire spelregels en zijn gevolgen voor de maatschappij.

Fractional Reserve Banking geeft private banken (ABN, Fortis, …) de mogelijkheid zelf geld te creëren. Wanneer je een lening van 10.000 neemt bij de bank, komt dat niet ergens vandaan maar wordt dit ter plekke gecreëerd. Geautomatiseerd en zonder inspanning van het bankpersoneel ontstaat er geld uit lucht. Dit zorgt voor inflatie, het minder waard worden van geld, en is zo een belasting op ons gezamenlijk geldbezit. Je zult meer moeten werken voor dezelfde welvaart. Tenzij je genoeg geld op de bank hebt om deze inflatie te vereffenen, zal je er op achter uit gaan. Ongelijkheid zit zo ingebouwd in het geldsysteem.

Vervolgens zal voor het terugbetalen van de rente geld uit de al bestaande geldcirculatie gehaald moeten worden. Dit moet ergens vandaan komen en meer leningen zullen aangegaan moeten worden of iemand verliest de stoelendans. Schuld door rente, vereist meer schuld en creëert meer rente. Dit is een exponentiële ontwikkeling die geen stand kan houden: een piramidespel. Een piramidespel waarbij enerzijds rente over schuld of anderzijds rente over geldbezit eveneens een ingebouwde vorm van ongelijkheid in het geldsysteem is.

We jagen met zijn allen het schaarstegoed geld na. Het middel dat slechts enkelen van ons de toegang tot de overvloed verschaft. We offeren er zelfs acht uur van onze dag voor op. Als snel moet je toch de vraag bekruipen: ‘Hoe vrij ben ik eigenlijk?’.

De mogelijkheden in decentralisatie van technologie bieden ons de weg naar duurzaamheid en individuele vrijheid. Een wereld waar men vrij is zijn ambities en passies na te leven. Een maatschappij die ruimte biedt voor een zorgzame omgang met elkaar en ons verlost van de individuele rat race naar het geld. Ik vraag me hiermee af of u zich liberaal of solidair voelt bij deze toekomstvisie.

We zitten dan ook gevangen in een wereld vol valse tegenstellingen. Tegenstellingen waarin steeds minder mensen de oplossing zien. In eerste instantie krijgt deze onvrede vorm in populistische partijen, maar een fundamentelere maatschappijkritiek krijgt steeds vaker zijn stem. Het is de stem van een generatie die zichzelf via internet heeft onderwezen en gevonden en elkaar vindt in bewegingen als Ron Paul, Anonymous, De Zeitgeist Beweging en sinds kort de Occupy Beweging. Ze kenmerken zich in een a-politieke houding – en voorbij links of rechts- in de zoektocht naar oplossingen en organiseren zich op niet-hiërarchische wijze. De boodschap is er vooral een van bewustwording middels de oproep tot verdieping.

Het is een fundamentele boodschap die zijn gehoor niet vindt in het een keer in de vier jaar stemmen. We stemmen immers voor een overheid wiens macht ligt in de verdeelsleutel van fictieve schaarste. We stemmen voor een overheid onderhevig aan de monetaire regels middels schuld. We stemmen voor een overheid gevangen in de economische regels van groei met de rat race naar schuldenaflossing.
Onze stem geeft vorm aan een wereld van fictieve schulden en reële bezuinigingen. Een wereld waarin -om maar een voorbeeld te noemen- de lobby van elitaire stroomvoorzieningen (olie, gas, kolen, kern) de stem van de wetenschap en het volk naast zich neer kan leggen en ons zodoende van onze vrijheid onthoudt.

Samengevat leven we in een wereld waar geld boven menselijkheid is komen te staan. De overheid, onderhevig aan de monetair-economische spelregels, speelt dit spel onwetend of apathisch mee en verliest langzaam het vertrouwen van het volk. En met goede reden, want we kunnen ons zeer terecht afvragen hoe democratisch onze democratie nog is. Waar de monetaire en politieke instituten kenmerkend zijn voor een verouderde sociale structuur, zullen technologie en zijn decentralisatie kenmerkend zijn voor het geven van de antwoorden voor de dag van morgen. Internet zal het platform voor de komende revolutie zijn, die de drukpers was voor de wetenschappelijke revolutie, de voorloper van onze industriële revolutie.

Seth Lievense

UPDATE 24NOV2011: In mijn reactie was de meegestuurde link me ontgaan. Hierdoor ben ik niet ingegaan op het vraagstuk van de schaarste wat betreft grond/ruimte. Excusé! Zie onderstaande reacties voor verdere ontwikkelingen.

Interview Parool: ‘Wie kritisch kijkt, ziet dat het beter kan.’

De straatprotesten tegen de graaicultuur breiden zich uit. Volgens Seth Lievense, één van de organisatoren van Occupy Amsterdam, is het slechts een kwestie van tijd voordat de piramidezwendel van de banken instort. Deel 2 in een serie.