Hoe zijn we hier eigenlijk gekomen? Het begon al lange tijd geleden in de Verenigde Staten met het verstrekken van makkelijk toegankelijk krediet via de creditcards/leningen en gaf de economie daarmee een grote voorsprong ten opzichte van andere economieën. De rekening werd vervolgens niet betaald, maar opgevangen met nieuw makkelijk toegankelijk krediet in de vorm van hypotheken. De rotte appels werden gebundeld in pakketjes met andere schulden en kregen een triple-a kredietwaardigheid van de kredietbeoordelaars -de welbekende Credit Default Swaps (CDS). De schulden konden met deze CDS’s worden geëxporteerd en de risico’s werden de problemen van internationale banken, (lokale) overheden en pensioenfondsen. De aflossingsproblemen in de VS werden zo ieders probleem, de waarde van dit triple-a bezit verdampte deels en de banken, lokale overheden en pensioenfondsen zaten in grootse schulden. Wederom werd nieuw krediet verleend, nu door de Centrale Banken of de overheid -welke vervolgens bij de Centrale Bank aankloppen. En zo zitten we nu bij -het door Goldman Sachs uitverkochte- Griekenland dat gisteren weer voor €130 miljard aan krediet werd voorzien van de Centrale Bank, het IMF en instituut Europa: ‘de trojka’. Ze hebben zich ondertussen gevormd tot de dominante spelers met Europa als speelveld.

Niets nieuws. Het verhaal kenmerkt zich echter in kredietverstrekking en de steeds dominantere rol die ze inneemt in de politiek. En hier wordt het interessant. Waar komen die astronomische bedragen eigenlijk vandaan? De BRIC-landen houden wijs gepaste afstand. De banken en vervolgens Centrale Banken -zei het via het IMF- hebben de rekening voor ons betaald. Maar waarmee?

Het geld voor de kredieten komt via Fractional Reserve Banking tot stand. Een begrip dat interessant eenvoudig uit te leggen is. Bij het storten van €10.000 op je rekening hoeft de bank voor slechts 3% garant te staan (solvabiliteitsratio) waarmee ze €9.700 vervolgens uit kan lenen. De lening van €9.700 van persoon B wordt bijv. gebruikt om een auto te kopen, waarna de autoverkoper de €9.700 als spaargeld stort. Wederom hoeft de bank voor slechts 3% van deze €9.700 garant te staan. Herhaal dit proces honderd maal en er is €317.958 in omloop. Minus de €10.000 is er €307.958 uit lucht gecreëerd. De bankt verkoopt de rotte appels vervolgens door, vangt rente over lucht en eigent toe bij faillissement. Mocht het echt fout gaan is de overheid of Centrale Bank er nog. En u raadt het misschien al, maar de Centrale Bank mag ongeveer hetzelfde trucje uitvoeren met de overheid als klant.

Wanneer je dit echter even laat bezinken blijkt waarom het vertrouwen in het monetaire spel van essentieel belang is. Het solvabiliteitsratio van de banken ligt ongeveer rond de tien procent. En zodra deze onder de drie procent komt, houdt het op. De euro als aanmaakpapier voor je open haard. En dat kan snel gaan.

Velen beschikken over net genoeg geld om hun rentes te betalen over dit fictieve geld. Aangezien het geen optie is om bezittingen af te schrijven vanwege het solvabiliteitsratio, wordt er meer krediet in het systeem gepompt om deze rentes te kunnen blijven betalen. De bedragen die middels krediet in het leven worden geroepen, zijn zo steeds groter en daarmee ook steeds prominenter zichtbaar. Welkom in de wereld van ons monetaire systeem: ons piramidespel.

Hoe interessant dit proces en haar economische implicaties ook zijn, terug naar de politiek waar het verregaande gevolgen heeft op de hedendaagse besluitvormingsprocessen.

De fictieve schulden worden hier namelijk reële bezuinigen. De maatschappij betaald de rekening van het piramidespel van de trojka. Het nieuwe geld geeft ons inflatie en maakt de prijzen duurder. Het maakt de rat race naar geld prominenter. Anderzijds bezuinigd de overheid. Uitkeringen verdwijnen, zorg en openbaar vervoer worden ingekort of duurder; stress, sociale onrust en overlevingsreflexen worden dominanter. Dit beperkt zich zeker niet tot Griekenland. Vergeet de ‘luie Grieken’ en de ‘arrogante Duitsers’: we’re all in this together. Wellicht was occupy nog niet eens zo’n gek idee.

De ‘redding van Griekenland’ door Europa stond centraal bij het steunplan afgelopen oktober. Vandaag tonen we met ‘Grieken gered, voor een tijdje’ -de voorpagina van het fd- al iets meer nuchterheid. Ik stel een andere kop voor. Ze reflecteert misschien beter het steunplan zelf en haar totstandkoming.

De voorbereiding van de wetgeving van de Europese Commissie gebeurt vaak door ‘expertgroepen’. Tweehonderd van de tweehonderdvijftig (76%) ‘experts’ komen direct uit de lobby van de financiële wereld: Deutsche Bank, Ernst & Young, Bank of America, Goldman Sachs, BNP Paribas, Dexia, etc. De wet gaat vervolgens naar de Europese Commissie. Bij topoverleg, zoals het steunplan in oktober, schuift de voorzitter van het International Institute of Finance (IIF), dhr. Ackermann, zelf aan bij de regeringsleiders. Het IIF is de enige wereldwijde organisatie voor financiële instellingen. Niet geheel zonder verbazing is dan ook tachtig procent van het geld in het steunplan naar financiële instellingen gegaan. Ook nu gaat het gros van het geld naar schuldenaflossing aan de financiële sector. Wellicht dat de volgende keer niet “Europa redt Griekenland” geldt als richtlijn voor de discours, maar we toekunnen naar “bank redt bank” -wat het eigenlijk al in 2008 had moeten zijn toen onze staat de banken overnam. Het zou een mooie kop zijn voor het FD bij een volgend steunplan.

“Landen zijn de gijzelaar geworden van hun banken” zoals Joris Luyendijk in de NRC•Next van negentien januari al opmerkte, “nog even en het westen kent geen land meer met een paar banken, maar een paar banken met een land.” Het monetaire systeem en zo ons geld lijken wel het geloof van onze tijdsgeest. We zullen af moeten van het idee van geld als ruilmiddel naar geld als veroorzaker van ongelijkheid en sterk gecentraliseerde macht.

Het kan anders. De bezuinigingen op fictieve schulden weerhouden ons van het bouwen van een stabiele economie. Investeringen in duurzame technologie geven ons zelfredzaamheid en economische democratie. De energiemarkt is daar een goed voorbeeld van. Waar Griekenland afhankelijk is van dure leningen voor olie, kan IJsland het IMF de deur wijzen met volledig duurzame energie en zo haar democratie waarborgen. In Duitsland is duurzame energie een van de grootste industriële sectoren van het land. Meer dan 20% van de energie is duurzaam. Meer dan de helft van de zonne-energie opgewekt is niet in het bezit van bedrijven, maar van individuen. In Engeland is zojuist ‘swerelds grootste windmolenpark op zee gebouwd. En in Nederland? In Nederland bouwen we kolen- en gascentrales: eens een gidsland, stappen we nu terug in de tijd. Het wordt tijd om voor de toekomst te kiezen en voorbij de monetaire gijzeling van onze economie en democratie.

Seth Lievense

(Persoonlijk ken ik Jos als coördinator Noord-Nederland voor de Zeitgeist Beweging. Met al dat je doet, keep up the good work!)

(voor volledig formaat, klikt u op de foto)

NRC•Next, 8 december 2011. Op dit artikel rust auteursrecht van NRC•Next en Stéphane Alonso/Thalia Verkade. In het kader van algemeen belang hoop ik deze hier te mogen delen met u. Indien verzocht door auteursrechthebbende zal ik dit artikel per direct intrekken.

Belangrijk is te realiseren dat de sociaal-economische indeling van onze maatschappij zelf onderhevig is aan de spelregels van het monetaire systeem.

Schuld is een product van ons monetaire systeem dat rust op geld. Een uitvinding die goed werkzaam kan zijn en ons de waarde van producten kan tonen in een schaarse wereld. Geld is sinds o.a. de loskoppeling van goud nochtans een product van vertrouwen geworden en op zichzelf waardeloos. Het gros van ons geld (95%) wordt gedrukt door private instellingen, banken. De waarde van dit geld wordt gelegitimeerd met de erkenning hiervan door de Centrale Banken en de monetaire spelregels die hierbij komen kijken. Deze Centrale Banken ontbreekt trouwens enige democratische invloed. Noch parlement, noch overheid hebben een stem in het besluitvormingsproces.

Fractional Reserve Banking beschrijft dit proces van geld maken. Stel je hebt €10.000 euro gespaard en zet deze op de bank. De bank hoeft slechts voor 3% garant te staan voor haar uitstaande schulden. Dit betekent dat ze €9.700 euro van je gespaarde geld vervolgens uit kunnen lenen. Je buurman komt voor zijn nieuwe auto 9.700 euro tekort en gaat hiervoor een lening aan bij de bank. Vervolgens zet de autohandelaar deze €9.700 euro op zijn spaarrekening voor zijn oude dag. Slechts 3% van deze€ 9.700, €291, zal de bank achter hoeven houden, de rest kan ze uitlenen.  De overige €9.409 zal wederom uitgeleend worden. De economie bloeit en er is geld genoeg voor investeringen!
Na honderd maal uitlenen is er echter €317.958,02 euro in omloop. Haal daar de oorspronkelijke 10.000 vanaf en €307.958,02 euro is gecreëerd.

Banken kunnen via Fractional Reserve Banking zo een veelvoud aan geld creëren met het uitschrijven van nieuwe leningen. Geautomatiseerd en zonder inspanning ontstaat er geld uit lucht. Dit zorgt voor inflatie, het minder waard worden van geld, en is zo een belasting op ons gezamenlijk geldbezit. Je zult meer moeten werken voor dezelfde welvaart. Tenzij je genoeg geld op de bank het om deze inflatie te vereffenen, zal je er op achteruit gaan/niet gelijk op vooruit gaan.

De bank vraagt echter ook rente over het bedrag dat ze uitschrijft. Voor het terugbetalen van deze rente zal geld uit de bestaande geldcirculatie gehaald moeten worden. Dit moet ergens vandaan komen en meer leningen zullen aangegaan moeten worden of iemand anders verliest de stoelendans. Schuld door rente, vereist meer schuld en creëert meer rente. Dit is een exponentiële ontwikkeling die geen stand kan houden: een piramidespel. Een piramidespel waarbij enerzijds rente over schuld of anderzijds rente over geldbezit eveneens een ingebouwde vorm van ongelijkheid in het geldsysteem is. We zullen af moeten van het idee van ons geld als ruilmiddel, naar geld als veroorzaker van ongelijkheid en daarmee macht.

‘Ergens is het goed dat mensen het geldsysteem niet begrijpen.
Zou dat namelijk wel het geval zijn, zouden we morgenvroeg al een revolutie zien.’
-Henry Ford

(geen ondertiteling? open de video op youtube en selecteer deze rechtsonder)

Na het verschijnen van het artikel ‘Wie kritisch kijkt, ziet dat het beter kan.’ in Het Parool van 16 oktober waarin staat dat De Zeitgeist Beweging voor een maatschappij zonder geld staat, kreeg ik onderstaande reactie. Zonder beredenering komt ‘het afschaffen van geld’ inderdaad ‘naïef’ over. In een interview en krantenartikel kan je niet altijd alles even goed belichten. Geheel begrijpelijk en bij deze alsnog.

“Ik ben helemaal voor een fundamentele verandering maar het idee dat het afschaffen van geld e.e.a. kan oplossen is naïef. Geld is slechts een ruilmiddel kan zelf nooit de veroorzaker zijn van de ongelijkheid in de wereld. Het gaat om wie (direct of indirect) de grond in handen heeft. Iedereen kan werken als hij/zij toegang krijgt tot grond!”

Het doel is in zijn geheel niet het afschaffen van geld. Het is een gevolg van een veel bredere visie die uiteindelijk geld overbodig zal maken. Geld is een uitdrukking van schaarste en hoe schaarser iets is of hoe meer arbeid iets kost, hoe meer geldwaarde het heeft. In de negentiende eeuw, een eeuw waarin reële schaarste was, gaf geld zo een goede uitdrukking van de reële waarde aan. Nu echter hebben we de technologische kennis en automatisering die ons -op duurzame wijze met de draagcapaciteit van de aarde- overvloed kan geven. Neem bijvoorbeeld groene stroom of verticale landbouw.

De overstap in de 19e eeuw van handenarbeid naar machinale arbeid liet velen werkloos en concentreerde welvaart. Politieke ideologieën ontstonden vervolgens om het schaarstevraagstuk te beantwoorden. Deze ontwikkelingen gaven ruimte aan de dienstensector om zich te ontwikkelen. Technologie brengt ons nu echter op het punt waarop deze dienstensector zelf ook geautomatiseerd kan worden. De werkloosheid die over de hele wereld sterk stijgt is dan ook het gevolg hiervan; technologische werkloosheid. De banen komen niet meer terug.

Waar de vooruitgang vanuit de wetenschap middels technologische ontwikkelingen en automatisering ons overvloed kan bieden en ons allen toe behoort te komen, wordt deze echter kunstmatig schaars gehouden en komen de voordelen van onze vooruitgang een zeer kleine groep toe. Ook monetair, neem het voedseltekort: zowel de World Food Organisation (WFP) als de United Nations Food and Agriculture Organization (FAO, Verenigde Naties) bevestigen dat er geen tekort is aan voedsel, zelfs een overvloed om ons allen te voeden. Beide erkennen eveneens dat er geen onoverbrugbare logistieke problemen zijn.
Waarom sterven er dan echter zoveel mensen aan hongersnood? Het antwoord zit hem in ons geldsysteem. De armen beschikken niet over het schaarstemiddel geld om tot de goederen in overvloed te komen. Armoede zegt daarmee iets over geldtekorten, geen reële tekorten. Het zegt iets over je capaciteit goederen aan het systeem te onttrekken.

Daar waar overvloed aanwezig is, vervalt de noodzaak van geld. Tenminste, zolang deze ook geautomatiseerd tot stand is gekomen en de arbeidskosten komen te vervallen. Vrijwel al onze materiële goederen zijn geautomatiseerd tot stand gekomen of kunnen geautomatiseerd worden. De vrijheid van handenarbeid evenals arbeid in de dienstensector geeft ruimte voor een nieuw tijdperk. Een tijdperk waar geld inderdaad overbodig zal zijn. Met technologie komt eveneens de mogelijkheid tot decentralisatie. De nieuwe vraag wordt nu hoe we onze productie -zoveel mogelijk lokaal- aanpassen aan de draagcapaciteit van onze omgeving. En in een wereld waarbij duurzaamheid en niet consumptie het succes bepaalt, is er veel mogelijk.

/
Wat betreft geld als ruilmiddel tegenover geld als veroorzaker van ongelijkheid:
Zoals we geld traditioneel kennen, functioneert het inderdaad goed als ruilmiddel. Echter; naast het loslaten van de goudstandaard, hebben Fractional Reserve Banking en het rente-principe deze perceptie verouderd en zal men zich bewust moeten worden van de hedendaagse monetaire spelregels en zijn gevolgen voor de maatschappij.

Fractional Reserve Banking geeft private banken (ABN, Fortis, …) de mogelijkheid zelf geld te creëren. Wanneer je een lening van 10.000 neemt bij de bank, komt dat niet ergens vandaan maar wordt dit ter plekke gecreëerd. Geautomatiseerd en zonder inspanning van het bankpersoneel ontstaat er geld uit lucht. Dit zorgt voor inflatie, het minder waard worden van geld, en is zo een belasting op ons gezamenlijk geldbezit. Je zult meer moeten werken voor dezelfde welvaart. Tenzij je genoeg geld op de bank hebt om deze inflatie te vereffenen, zal je er op achter uit gaan. Ongelijkheid zit zo ingebouwd in het geldsysteem.

Vervolgens zal voor het terugbetalen van de rente geld uit de al bestaande geldcirculatie gehaald moeten worden. Dit moet ergens vandaan komen en meer leningen zullen aangegaan moeten worden of iemand verliest de stoelendans. Schuld door rente, vereist meer schuld en creëert meer rente. Dit is een exponentiële ontwikkeling die geen stand kan houden: een piramidespel. Een piramidespel waarbij enerzijds rente over schuld of anderzijds rente over geldbezit eveneens een ingebouwde vorm van ongelijkheid in het geldsysteem is.

We jagen met zijn allen het schaarstegoed geld na. Het middel dat slechts enkelen van ons de toegang tot de overvloed verschaft. We offeren er zelfs acht uur van onze dag voor op. Als snel moet je toch de vraag bekruipen: ‘Hoe vrij ben ik eigenlijk?’.

De mogelijkheden in decentralisatie van technologie bieden ons de weg naar duurzaamheid en individuele vrijheid. Een wereld waar men vrij is zijn ambities en passies na te leven. Een maatschappij die ruimte biedt voor een zorgzame omgang met elkaar en ons verlost van de individuele rat race naar het geld. Ik vraag me hiermee af of u zich liberaal of solidair voelt bij deze toekomstvisie.

We zitten dan ook gevangen in een wereld vol valse tegenstellingen. Tegenstellingen waarin steeds minder mensen de oplossing zien. In eerste instantie krijgt deze onvrede vorm in populistische partijen, maar een fundamentelere maatschappijkritiek krijgt steeds vaker zijn stem. Het is de stem van een generatie die zichzelf via internet heeft onderwezen en gevonden en elkaar vindt in bewegingen als Ron Paul, Anonymous, De Zeitgeist Beweging en sinds kort de Occupy Beweging. Ze kenmerken zich in een a-politieke houding – en voorbij links of rechts- in de zoektocht naar oplossingen en organiseren zich op niet-hiërarchische wijze. De boodschap is er vooral een van bewustwording middels de oproep tot verdieping.

Het is een fundamentele boodschap die zijn gehoor niet vindt in het een keer in de vier jaar stemmen. We stemmen immers voor een overheid wiens macht ligt in de verdeelsleutel van fictieve schaarste. We stemmen voor een overheid onderhevig aan de monetaire regels middels schuld. We stemmen voor een overheid gevangen in de economische regels van groei met de rat race naar schuldenaflossing.
Onze stem geeft vorm aan een wereld van fictieve schulden en reële bezuinigingen. Een wereld waarin -om maar een voorbeeld te noemen- de lobby van elitaire stroomvoorzieningen (olie, gas, kolen, kern) de stem van de wetenschap en het volk naast zich neer kan leggen en ons zodoende van onze vrijheid onthoudt.

Samengevat leven we in een wereld waar geld boven menselijkheid is komen te staan. De overheid, onderhevig aan de monetair-economische spelregels, speelt dit spel onwetend of apathisch mee en verliest langzaam het vertrouwen van het volk. En met goede reden, want we kunnen ons zeer terecht afvragen hoe democratisch onze democratie nog is. Waar de monetaire en politieke instituten kenmerkend zijn voor een verouderde sociale structuur, zullen technologie en zijn decentralisatie kenmerkend zijn voor het geven van de antwoorden voor de dag van morgen. Internet zal het platform voor de komende revolutie zijn, die de drukpers was voor de wetenschappelijke revolutie, de voorloper van onze industriële revolutie.

Seth Lievense

UPDATE 24NOV2011: In mijn reactie was de meegestuurde link me ontgaan. Hierdoor ben ik niet ingegaan op het vraagstuk van de schaarste wat betreft grond/ruimte. Excusé! Zie onderstaande reacties voor verdere ontwikkelingen.

Een paar weken na het landen van Occupy op Nederlandse bodem is er nog weinig over van de revolutionaire geest die het eerst belichaamde. De Occupy-gedachte leeft en vindt draagvlak onder de bevolking, maar tegelijkertijd lijkt Occupy hier maar weinig mee te kunnen doen. Het Beursplein is gemarginaliseerd tot de klassieke actievoerders, waarbij diegene die het willen verheffen, verruimen en verdiepen tot meer dan het is hun ondergang vinden in het democratische stokpaardje; de General Assembly. Het zo sterk uitgedragen belang van het individu in de beweging moet daar miraculeus samen gaan met de consensus van de Assembly. Afgesloten van de buitenwereld verengt het Beursplein, daar waar ze verdieping zou bieden. Waren de eerste dagen gekenmerkt door betrokkenheid en interesse van de maatschappij, mettertijd kwamen hiervoor gereserveerdheid en scepsis in de plaats.

In onvrede en een roep om verandering is de voedingsbodem voor Occupy er echter niet minder op geworden. Toekomstige bezuinigingen lijken deze voedingsbodem enkel te kunnen versterken. Men ziet de gevolgen van de werking van ons systeem in een steeds extremere ongelijke verdeling, achteruitgang in welvaart, werkloosheid en bezuinigingen. In eerste instantie zag je deze onvrede terug in de populistische stem. Het vertrouwen in de politiek om de huidige problemen op te lossen ebt echter weg en geeft hiermee ruimte aan nieuwe bewegingen zoals Occupy.

Het is in de huidige individualistische samenleving zeer bijzonder dat men nog de straat op gaat. Helemaal wanneer hier niet voor wordt opgeroepen. De vaagheid van deze protesten doet al snel denken aan de jaren zestig waar bovenal een gevoel van onvrede en het besef van noodzaak tot verandering leefde. Dit was juist de kracht die hen bond. Waar de demonstraties toen gericht waren tot de overheden, zijn zij nu echter gericht op de economisch-monetaire regels van het spel dat zijn gezicht toont middels de excessen van de financiële markt.

Juist omdat deze protesten niet georganiseerd zijn vanuit de traditionele instituten lijkt de boodschap soms zo divers dat al snel de vraag je bekruipt of die boodschap er überhaupt wel is.

Toch zitten achter slogans als ‘menselijkheid boven geld’, ‘debt as a trap’ en ‘Ron Paul 2012’ verhalen met fundamentele maatschappijkritiek die om een beter begrip vragen. Het is de stem van een generatie die zichzelf via internet door documentaires als o.a. ‘Money as Debt’ en ‘Zeitgeist: Addendum’ heeft onderwezen, zich is gaan verdiepen en elkaar gevonden heeft.

Ze vragen om een meer fundamentele bewustwording van de werking van onze maatschappij. De kaping van het Europees besluitvormingsproces door banken en de Griekse tekorten zijn ‘slechts gevolgen’. Samengevat gaat de kritiek als volgt:
De mogelijkheden die wetenschap, techniek en automatisering ons kunnen geven vallen de multinationals toe. Waar deze mogelijkheden ons lokale overvloed kunnen geven, laat ze ons achter in de noodzaak tot arbeid. Duurzame energie kan ons bijvoorbeeld werkelijke individuele vrijheid geven in plaats van het inleveren van arbeid voor de kunstmatige schaarste van de markt.
Banken maken geld uit lucht, vragen er rente over en vangen ons in exponentieel groeiende schulden. De overheid, het MKB en het individu hebben het nakijken.
Aangezien er via deze rente meer schuld is opgebouwd dan er geld is om terug te betalen, verliest iemand vanzelf de stoelendans en is zo overgeleverd aan de gratie van de bank.
Het schaarstemiddel geld geeft ons toegang tot een wereld waarin automatisering ons overvloed biedt. We offeren onze arbeid zo op voor geld, niet voor de goederen. De winst van de automatisering gaat vervolgens naar de steeds groter wordende multinationals. En de overheid? De macht van de overheid rust in het verdelingsvraagstuk van de schaarste die door de macro-economie in stand wordt gehouden. Vervolgens is ze linksom of rechtsom genoodzaakt tot economische groei om de eigen koopkracht te waarborgen. Een economische krimp zou de (fictieve) staatsschuld doen stijgen voorbij de Europees afgesproken norm van 60% van het BNP.

Hoe vrij zijn we dan nog en hoe democratisch is een land onderhevig aan schuld? Een fundamentele roep om verandering lijkt hiermee gerechtvaardigd, maar de kritische geest haakt af binnen een plein dat steeds meer met zichzelf bezig is. Is het tij nog te keren?

In werkgroepen, de General Assembly en de noodzaak tot eenheid naar buiten heeft het Beursplein haar eigen kracht ondermijnt en met de focus van de maatschappij op het Beursplein zo ook de kracht van de Occupy-gedachte. Deze wisselwerking wordt versterkt door de afwezigheid van enkele hoofdrolspelers. De kritiek van de afgelopen jaren van commentatoren op politiek en bank slaat niet om in omarming. De culturele sector lijkt alleen nog mobiliseerbaar als bezuinigingen hen zelf treffen. De dynamiek van de student ging verloren en de verdieping van deskundigen ontbreekt. Zonder nieuw elan zal de rol voor Occupy Nederland in de geschiedenisboeken beperkt blijven.

Het vage karakter van de Occupy-beweging zal herontdekt moeten worden als kracht. Dit moet niet opgevat worden als vaagheid van het individu -wat een terechte zwakte zou zijn- maar slaat terug op de Occupy-gedachte zelf. Het is de diversiteit aan individuen en hun ideeën en kennis die samen Occupy vormen.

Daar waar we elkaar in vrij verband vinden en inzichten delen vindt men elkaar in creativiteit in ideeën en acties. Laat je creativiteit niet verloren gaan met de dynamiek op een plein, daar is de onvrede te sterk en roep om verandering te belangrijk voor. Jouw individuele actie in de winkelstraat, een idee dat je met vrienden of collega’s bedenkt maakt Occupy; online, op je werk of op straat. Al deze acties samen maken het verschil. Het radicale gevoel dat JIJ misschien wel het verschil maakt zal herontdekt moeten worden om zo samen de geschiedenis van onze generatie te schrijven.

UPDATE, 17 Nov 2011, 21:32:
En ja, net nádat je een blog post kom je altijd de mooiste informatie tegen. Een mooie aanvulling op de tekst, voila!:

NRC•Commentaar – Een serieuze boodschap vanaf Beursplein 5

Een agenda is er niet en een vastomlijnd doel ontbreekt goeddeels. Maar de ogenschijnlijk inhoudelijke zwakte van de protesten tegen de financiële sector die dit weekend in diverse Europese steden klonken, is in wezen hun kracht.

‘Occupy Amsterdam’, waarvoor zo’n 1500 mensen op Beursplein 5 bijeen kwamen, vond zaterdag plaats in navolging van protesten die aanvankelijk in Spanje en op Wall Street begonnen. Van Rome tot Frankfurt waren er soortgelijke bijeenkomsten, zoals ook in Rotterdam en Den Haag.

In Amsterdam kwamen adolescenten op, maar ook dertigers, veertigers en senioren van allerlei pluimage, met kinderen en zonder. Wat hen leek te binden, was niet een gezamenlijke oplossing. Het was een gemeenschappelijke ongerustheid over de economie, met name de financiële sector.

Misschien dat door de ene demonstrant het kapitalisme zelf als oorzaak van alle kwaad wordt gezien en door de ander slechts de recente uitwassen daarvan. Maar ze deelden het onbehaaglijke idee dat het financiële systeem zich niet meer binnen onze samenleving bevindt, maar in een parallel universum is beland. Buiten het zicht, buiten de controle.

Waar de echte wereld en de financiële wereld elkaar raken, lijkt de financiële sector steeds aan het langste eind te trekken. Zij gooit een muntje op met de samenleving. Kop: wij winnen. Munt: jullie verliezen. Die ontwikkeling is niet van gisteren. Zij vindt al een decennium of twee lang plaats.

Dat het onbehagen daarover nu oplaait, heeft te maken met het feit dat dit andere, onzichtbare universum door de gebeurtenissen van de afgelopen jaren steeds verder is ontmaskerd.

De kredietcrises van 2008 begon abstract, maar werd een economische crisis die iedereen raakt. De combiantie van de economische recessie en een verzwakt financieel stelsel bracht vervolgens een al veel langer sluimerende Europese schuldencrisis aan het oppervlak, waarvande rekening voorlopig alleen maar lijkt op te lopen.

De gevolgen van de avonturen van de financiële sector raken nu iedereen. De werknemer die als belastingbetaler opdraait voor het redden van de banken. De mensen die afhankelijke zijn van het sociale en medische vangnet, waarvan de mazen worden vergroot door de bezuinigingen. En de sectoren die deels bestaan dankzij overheidssubsidies, waar nu geen geld meer voor is.

Het is de laatste tijd, in een westerse samenleving die steeds gefragmenteerder raakt, niet gebruikelijke dat mensen de straat opgaan. En al helemaal niet dat dit zonder professionele organisatie of vastomlijnd doel gebeurt. Maar mensen zijn ongerust, en terecht. De demonstraties moeten daarom serieuzer genomen worden dan hun kleinschaligheid op het eerste gezicht suggereert.

Commentaren geven het standpunt van de krant, op basis van discussies tussen hoofdredactie en commentatoren.

Op dit artikel rust auteursrecht van NRC Handelsblad BV, respectievelijk van de oorspronkelijke auteur.
In het kader van algemeen belang hoop ik deze hier te mogen delen met u.
Indien verzocht door auteursrechthebbende zal ik dit commentaar per direct intrekken.

Met de onvrede over ons huidige systeem en in de zoektocht naar verandering ontstaat de noodzaak tot verdieping. Niet enkel verdieping in het huidige systeem. We zullen ook van de mogelijkheden van vandaag de dag op de hoogte moeten zijn om de dag van morgen vorm te kunnen geven. Met de recente ontwikkelingen rondom Occupy Together/Occupy Amsterdam en de nodige media-aandacht die daarbij komt kijken voel ik me genoodzaakt me te verduidelijken hoe ik hier in sta. Naar mijn inziens zijn velen van de problemen van vandaag de dag symptomen van ons huidige paradigma en haar sociaal-economische inrichting. Ze toont ons een verouderde sociale structuur. Vervolgens ontbreekt het ons aan een richting waarin we de toekomst vorm kunnen geven. Een richting die deze problemen onderkent en waar we naar toe kunnen bewegen. Het begint echter allemaal eerst met een verdieping van ons huidig systeem; het spel en de spelregels.

De monetaire spelregels
Belangrijk is te realiseren dat de sociaal-economische indeling van onze maatschappij zelf onderhevig is aan de spelregels van het monetaire systeem.

Schuld is een product van ons monetaire systeem dat rust op geld. Een uitvinding die goed werkzaam kan zijn en ons de waarde van producten kan tonen in een schaarse wereld. Geld is sinds o.a. de loskoppeling van goud nochtans een product van vertrouwen geworden en op zichzelf waardeloos. Het gros van ons geld (95%) wordt gedrukt door private instellingen, banken. De waarde van dit geld wordt gelegitimeerd met de erkenning hiervan door de Centrale Banken en de monetaire spelregels die hierbij komen kijken. Deze Centrale Banken ontbreekt trouwens enige democratische invloed. Noch parlement, noch overheid hebben een stem in het besluitvormingsproces.

Fractional Reserve Banking beschrijft dit proces van geld maken. Stel je hebt €10.000 euro gespaard en zet deze op de bank. De bank hoeft slechts voor 3% garant te staan voor haar uitstaande schulden. Dit betekent dat ze €9.700 euro van je gespaarde geld vervolgens uit kunnen lenen. Je buurman komt voor zijn nieuwe auto 9.700 euro tekort en gaat hiervoor een lening aan bij de bank. Vervolgens zet de autohandelaar deze €9.700 euro op zijn spaarrekening voor zijn oude dag. Slechts 3% van deze€ 9.700, €291, zal de bank achter hoeven houden, de rest kan ze uitlenen.  De overige €9.409 zal wederom uitgeleend worden. De economie bloeit en er is geld genoeg voor investeringen!
Na honderd maal uitlenen is er echter €317.958,02 euro in omloop. Haal daar de oorspronkelijke 10.000 vanaf en €307.958,02 euro is gecreëerd.

Banken kunnen via Fractional Reserve Banking zo een veelvoud aan geld creëren met het uitschrijven van nieuwe leningen -geautomatiseerd en zonder inspanning ontstaat er geld uit lucht. Dit zorgt voor inflatie, het minder waard worden van geld, en is zo een belasting op ons gezamenlijk geldbezit. Je zult meer moeten werken voor dezelfde welvaart. Tenzij je genoeg geld op de bank het om deze inflatie te vereffenen, zal je er op achteruit gaan/niet gelijk op vooruit gaan.

De bank vraagt echter ook rente over het bedrag dat ze uitschrijft. Voor het terugbetalen van deze rente zal geld uit de bestaande geldcirculatie gehaald moeten worden. Dit moet ergens vandaan komen en meer leningen zullen aangegaan moeten worden of iemand anders verliest de stoelendans. Schuld door rente, vereist meer schuld en creëert meer rente. Dit is een exponentiële ontwikkeling die geen stand kan houden: een piramidespel. Een piramidespel waarbij enerzijds rente over schuld of anderzijds rente over geldbezit eveneens een ingebouwde vorm van ongelijkheid in het geldsysteem is. We zullen af moeten van het idee van ons geld als ruilmiddel, naar geld als veroorzaker van ongelijkheid en daarmee macht.

‘Ergens is het goed dat mensen het geldsysteem niet begrijpen.
Zou dat namelijk wel het geval zijn, zouden we morgenvroeg al een revolutie zien.’
-Henry Ford

De economische spelregels
Het sociaal-economische model zelf, welke middels winst zijn eigen hegemonie teweegbrengt kent zo ook zijn eigen desastreuze gevolgen. Het stimuleert het afschuiven van monetaire kosten naar reële kosten voor de samenleving. Het is economischer om je sociale kosten (loon) te beperken en economischer de kosten af te wenden op het milieu en zodoende je kosten te ‘externaliseren’. Faillissement of overname ligt anders op de loer.

Vervolgens zit ongelijkheid ook middels winst ingebouwd. De noodzaak voor winst van het bedrijf zorgt ervoor dat de gezamenlijke arbeid resulterende in winst hiermee bij de aandeelhouder terecht komt; de bank of kapitaalkrachtige. In eerste instantie vormde dit geen probleem. De ongelijkheid neemt nu echter steeds extremere vormen aan. Het MKB voelt de hete adem van de multinationals welke veel prominenter profiteren van het rente- en winstmechanisme. Ze profiteren van de privatisering van publieke bezittingen -internationaal zelfs afgedwongen door structural adjustment programs van het Internationaal Monetair Fonds (IMF)/de Wereldbank (WB). Ze vormen een stem die de stem van de democratie steeds verder in gevaar brengt.

We leven in een wereld waar 1% van de bevolking 40% van onze aarde bezit. Hoe zou uw straat of dorp eruitzien als 1% van de inwoners 40% van de straat of het dorp bezit? Welke gevolgen zou dat hebben? Toch heeft het geen nut schuldigen aan te wijzen. In dit voorbeeld zijn acties en gevolgen nog te overzien. In onze mondiale economie verhullen de lange afstanden in besluitvorming en gevolg de gevolgen van onze besluiten. Het maakt aansprakelijkheid vrijwel onmogelijk, maar ook ongewenst. We kunnen niet verwachten dat een manager of consument zich bewust is van de vele gevolgen van zijn keuze.

De overheid zou deze gevolgen kunnen vereffenen, al denk ik niet dat de overheid dit inzicht wél heeft. De regelgeving, bureaucratie en kosten zullen echter uitvoerig moeten zijn. Gevoelsmatig voelt dit overigens geenszins als het bijdragen aan de samenleving en zal bovendien een uitvoerende macht nodig moeten zijn voor naleving van deze regels. Spiegelend tegen de grote ongelijkheid en vervolgens de macht die daarbij komt kijken roept deze weg niettemin serieuze vragen qua haalbaarheid en wenselijkheid op.

De invloed van de macroeconomie lijkt de invloed van de democratie al voorbij. Ze kenmerkt zich o.a. in multinationals die vrijwel geen belasting betalen. De kosten voor het in standhouden van onze overheidsuitgaven liggen zodoende bij het MKB en de modale verdiener. De bureaucratie benadeelt bovendien vooral het MKB. Het provisieverbod van Minister van financiën Jan Kees de Jager dat de oplossing moet bieden voor de woekerpolissen treft het MKB, de verzekeraars zijn uitgesloten. Het volk en de wetenschappelijke wereld kan achter groene stroom staan, toch komen er kern- en gascentrales. Irak?

Naast de wenselijkheid is het belangrijk te realiseren dat de overheid zelf onderhevig is aan zowel de monetaire als economische spelregels. De monetaire regels geven haar een exponentieel groeiende staatsschuld uit rente op rente. Deze schuld mag de zestig procent van het Bruto Nationaal Product (BNP) niet overschrijden. En wil de overheid deze percentuele grens niet overschrijden -en na inflatie en renteafbetalingen haar uitgavenpatroon behouden-, zal ze de economische regels moeten volgen in de jacht op economische groei.

In een globaliserende wereld kunnen we ons afvragen waar de moraliteit, rechtvaardigheid en vormgeving van onze maatschappij vandaan kan komen als deze niet van de markt of overheid komt.

De laatste ronde
Vaak wordt de toename in welvaart die we sinds de tweede wereldoorlog ervaren hebben toegekend aan de vorming van onze naoorlogse inrichting van de wereld. Of men komt tot de conclusie dat het kapitalistische vrijemarktdenken en de Washington Consencus nu misschien zijn doorgeschoten, maar ons wel de welvaart gebracht heeft die we vandaag de dag kennen. Dit onderkent echter niet de belangrijkste twee factoren die onze recente welvaart veroorzaakt hebben. Namelijk de makkelijke toegankelijkheid van olie en de ontwikkeling van technologie. Deze vervangen arbeid en verhogen de productie. Ons piramidespel heeft hier vooral op meegelift.

Deze technologie is paradoxaal genoeg ook de factor die de onhoudbaarheid van het economische model aantoont. De ontwikkeling in technologie is wat de mensheid keer op keer heeft ontwikkeld en ons vooruitgang heeft gebracht. Een van de eerste verlengstukken van ons lichaam waren pijl en boog. De versnelling in technologie die bijv. landbouwgereedschappen of het wiel ons vervolgens bracht maakte het mogelijk dorpen op te richten. Men was vrijgemaakt van de dagelijkse jacht op voedsel. Ambachten ontstonden, handel en steden.

De industriële revolutie bracht ons vervolgens de omschakeling van handmatig naar machinaal gefabriceerde producten. Het ambacht maakte plaats voor de fabriek en automatisering. Dit verfijnde zich en hiermee kwam wederom een vrijheid. De productie van goederen vereiste langzaamaan steeds minder menselijke inspanning meer. Deze nieuwe vrijheid maakte plaats voor de dienstensector.

Deze dienstensector levert in 2010 72,5% van onze banen, de industrie levert 24,9% en landbouw nog slechts 2,6% van onze banen. Wereldwijd is dit respectievelijk 63,2%, 30,9% en 6%. Een nieuwe vrijheid staat ons echter te wachten.

In ons economisch model heeft de producent de werknemer nodig voor het maken van zijn producten om deze vervolgens aan de consument te verkopen. Consumeren houdt het spel draaiende. De huidige technologie automatiseert momenteel echter de dienstensector en haalt zo de werknemer -en zo ook de consument- uit de vergelijking; technologische werkeloosheid. De banen komen niet meer terug. Technologie geeft ons nu de vrijheid van de dienstensector.

De bezigheidstherapie in economische, financiële, juridische en veiligheidsbanen evenals de managers om het spel draaiende te houden hebben vrijwel geen meerwaarde voor de samenleving en kunnen deze klap slechts beperkte tijd opvangen. Laat staan de marketingindustrie waaraan menig multinational meer kwijt is dan de daadwerkelijke productiekosten. Deze reclame is echter nodig om het systeem van noodzakelijke cyclische consumptie middels manufactered demand en reclame draaiende te houden. Hoe zou ons perspectief veranderen als we het woord reclame vervangen door propaganda voor ons geldwaardesysteem?

‘Niemand is hopelozer onderworpen aan slavernij dan zij die onterecht geloven vrij te zijn’
-Johann Wolfgang von Goethe

Mocht deze technologische werkeloosheid of de ineenstorting van het monetaire piramidespel niet de val van de wereld zoals we die vandaag de dag kennen inluiden, dan is het de sociale onrust wel. In de steeds prominentere rat race naar de voorziening in basisbehoeften ontwikkelt zich een alsmaar sterkere mentaliteit waarin onze omgeving ons dwingt tot een steeds meer individualistische, meer stressvolle, intolerantere en polariserende wereld waarin de oplossing lijkt te liggen in het succes van de enkeling en zodanig het lege begrip vrijemarktdenken stimuleert en een steeds meer vooraanstaande rol verkrijgt. Een zorgzame ontwikkeling waarin het gebrek aan sociale cohesie het verval van de samenleving inluidt.

We speelden allen mee
De ontevredenheid en polarisatie reflecteert zich in de politieke verhoudingen vandaag de dag. Dit beperkt zich niet tot Nederland of Europa, maar is een tendens die zich wereldwijd voordoet. We zien de toename in welvaart, maar het gros lijkt hier niet of slechts in beperkte mate van te kunnen profiteren. De polarisatie in het politieke klimaat is slechts een recente versterking van enkele van de vele valse dichotomieën die we kennen waarvan de rechts-links tegenstelling het prominentst is. De passievol ondernemer moet vrij kunnen zijn zijn passie na te kunnen streven zonder dat het via een winstmechanisme bijdraagt aan de vele desastreuze gevolgen. Eveneens zou hij vrij moeten zijn van de excessieve belemmering in de vorm van ‘correctieve’ bureaucratie van de overheid.

Toch dragen we via de ‘ver-van-mijn-bed-show’-werking van onze gemondialiseerde wereld allen bij aan het versterken van dit systeem. De onmenselijke uitwerkingen van de keuze van de consument of de keuze van de manager maakt het door een vrijwel praktisch onvermogen tot kennis van actie en gevolg dat slecht beperkte morele aansprakelijkheid mogelijk is en zegt hiermee vrijwel niets over de menselijkheid van het individu. We lijken allen gevangen in een model dat slechts beperkte maakbaarheid biedt. Voor diegene die vanuit onze menselijke empathie de symptoombestrijding van het spel aangaat, brengt het al snel een gevoel van moedeloos onvermogen teweeg.

Het spel voorbij
Het wordt tijd voor een holistische, multi-disciplinaire benadering van onze problematiek, een richting waarin we gezamenlijk de toekomst kunnen vormen. Is dit überhaupt mogelijk of is het utopisch?

De belangrijkste stap naar wezenlijke verandering komt uit bewustwording van de werking van onze huidige maatschappij en vervolgens bewustwording van de mogelijkheden. Bewustwording komt met een inspanning van de kritische geest. Dit kost tijd en energie en is zelden leuk. Het is een inspanning van de hersens om met ons verstand tot een beter begrip te komen. Het is vanuit deze bewustwording dat een mentaliteitsverandering en andere levenshouding zich kan ontwikkelen en vanuit deze bewustwording dat de vele individuele initiatieven voort kunnen vloeien om elkaar te vinden in een gedeelde richting in verandering.

Never doubt that a small group of thoughtful, committed citizens can change the world. Indeed, it is the only thing that ever has.
-Margaret Mead

Verdieping verandert ‘utopie’ in haalbaarheid. Verandering komt echter nooit vanzelf. Hier dient aan gewerkt te worden. Er komt naast de kritische geest nog een tweede belangrijke menselijke eigenschap bij kijken: inlevingsvermogen. We zijn niet gewend fundamenteel anders na te denken over hoe onze samenleving in te richten. Het empathisch vermogen dat spiegelneuronen ons geven maakt ons tot de sociale wezens die we zijn en geeft ons samen met het intellect de mogelijkheid anders voor te stellen. De noodzaak voor een fundamenteel meer humane, sociale en liberale economische maatschappij is de grootste uitdaging van onze generatie. De wetenschap en techniek stelt onze generatie in de mogelijkheid deze grootse uitdaging aan te gaan en de problemen die ons tijdperk kent te overkomen.

‘You can never solve a problem on the level on which it was created.’
‘Imagination is more important than knowledge’
—Albert Einstein

Een werkelijk duurzame kenniseconomie: de grondstofgebaseerde economie
Technologie heeft ons in het verleden vrijheden gegeven van arbeid en schaarste, zoals eerder vluchtig beschreven. Het is ook de technologie die ons dit in de toekomst zal bieden. De introductie van persoonlijke groene stroom creëert niet alleen landelijke, regionale, maar ook individuele vrijheid. De wereld produceert reeds voedsel in overvloed, technologie kan dit lokaal en ecologisch vrijwel geheel geautomatiseerd verzorgen. Dit kan zelfs in de hoogte in de vorm van flats om de belasting op onze (landbouw)grond te verminderen.

De technologische kennis is er om onze mobiliteit -zelfs auto’s- te automatiseren. De nauwkeurigheid en efficiëntie zal het aantal verkeersongelukken vrijwel kunnen elimineren. Al dertig jaar beschikken we over de kennis onze auto’s op stroom te laten rijden. De magneetzweeftreinen (maglev) kunnen ons mogelijke snelheden bezorgen van 3500km/h. Middels RepRap en contour crafting kunnen we met een druk op de knop volledig geautomatiseerd 3D producten ‘printen’, zelfs huizen. RepRap 3D-printers, kleinschalige printers voor thuisgebruik, die hun eigen onderdelen vervolgens weer kunnen printen bieden eindeloze mogelijkheden. Waarom nog gereedschap kópen?

Deze lijst zou eindeloos door kunnen gaan met voorbeelden uit de zorg, het onderwijs of de goederenproductie. De lijst kenmerkt zich echter door de voornaamste kosten waarvoor we werken: energie, voedsel, mobiliteit en huisvesting. Techniek kan middels automatisering en dus minimale arbeid deze producten in overvloed leveren en dus voor iedereen. Dit betekent een zeer drastische reductie van de werkweek. Sterker nog, het zou de middenklasse zoals we die vandaag de dag kennen op termijn overbodig maken. Elk van deze voorbeelden kenmerkt zich eveneens door de mogelijkheid tot decentralisatie. Zowel overvloed als decentralisatie ondermijnen de machtstructuren die schaarste hedendaags in stand houdt en versterkt.

‘Elke waarheid doorloopt drie stadia:
eerst wordt zij belachelijk gemaakt,
vervolgens wordt zij sterk tegengewerkt
en uiteindelijk wordt zij beschouwd alsof zij altijd al vanzelfsprekend is geweest.’

-Arthur Schopenhauer

Een paradigmaverschuiving
Laten we daar even bij stil staan. Wat houdt technologische decentrale overvloed (TDO) eigenlijk in? Wanneer je dit koppelt aan een duurzame verhouding met de omgeving staat dit voor een fundamentele verandering in onze manier van leven, wereldwijd. Daar waar TDO aanwezig is, zal je geen geld nodig hebben voor deze producten. Terugkoppelend aan enkele eerder genoemde ontwikkelingen wat betreft TDO betekent dit dat je niet hoeft te werken om je energierekening te betalen (persoonlijke energie), voor je dagelijkse eten (hydrocultuur) of producten in en rond het huis (3D-printer). Je werkweek zal drastisch verminderen. En uiteindelijk zal je eigen baan in de dienstensector met de technologische werkloosheid ook zijn einde vinden. Het arbeid-voor-geldparadigma nadert zijn einde.

Er zal continue een beweging plaats moeten vinden naar het gebruik van duurzame grondstoffen tegenover schaarse grondstoffen en van globaal naar lokaal. Voor veel van deze vraagstukken bieden wetenschap en technologie reeds antwoorden, van alternatieven voor plastic en vleesconsumptie tot ideeën als cradle-to-cradle. Willen we een grondstofgebaseerde economie (GGE) realiseren, zullen we voor de antwoorden van de dag van morgen voor een technologische benadering van onze problematiek moeten gaan, in plaats van een monetaire of zelfs politieke benadering. Mocht de overheid een rol willen spelen in de ontwikkeling naar de GGE zal ze naast investeren in onderzoek ook praktische decentrale projecten actief moeten gaan steunen. Ze zal zich echter moeten kunnen verheven boven het monetaire paradigma, boven de mechanismen van winst en economische groei. Een uitdaging die haar buiten de financiële hegemonie van de tijd zal plaatsen. Vastgeroest in het navelstaren over een linkse of rechtse benadering van het fictieve verdelingsvraagstuk en vastgeroest in de populariteitshectiek van verkiezingen acht ik de kans klein op een visie met toekomstperspectief. Het antwoord, ligt bij U.

TDO vs. Winst
TDO biedt ons een open speelveld in ideeën waarin we van elkaar kunnen leren en zodoende concepten kunnen verbeteren. Het is de wereld van open-source, wetenschap, kennis en ervaring. Het geeft vorm aan een wereld die de vrijheid teruggeeft aan het individu. Het geeft ons de mogelijkheid ons te ontwikkelingen daar waar onze passies en ambities liggen. Het geeft overzicht terug in oorzaak en gevolg en zodoende verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid. De anonimiteit maakt plaats voor respect voor het individu. Het geeft vorm aan een wereld die gemeenschapszin terugbrengt. Een wereld waar tijd ons onze menselijkheid en creativiteit weer terug geeft. Het geeft vorm aan een omgeving die inspeelt op onze menselijke behoeftes. Bezit -als menselijke reactie op schaarste- zal plaatsmaken voor toegang en gebruik aangepast op deze behoeftes. De investering die nodig zal zijn voor de transitieperiode zal enorm zijn, zo ook de te creëren banen. Geen banen om banen, maar een baan die werkelijk bijdraagt. Werk dat er weer toe doet.

“Nothing is stronger than an idea whose time has come.”
-Victor Hugo

Winst geeft ons schaarste: hoe schaarser, hoe meer winst. Een zichzelf versterkend proces dat vernietigend werkt voor mens en omgeving. Het geeft ons ongelijkheid resulterende in bezit in grond, grondstoffen en ideeën (patenten). Toegang tot onze grond, grondstoffen en ideeën gaat via geld: een schaarstemiddel dat continue zijn waarde verliest met inflatie en ons gevangen houdt in de individuele rat race naar geld door middel van arbeid.

Winst geeft ons propaganda voor een geldwaardesysteem (reclame) die fictieve schaarste in stand houdt. Status wordt ontleend aan bepaalde schaarsteproducten boven andere. Conformiteit middels propaganda leert ons meer te willen. Het is een race die per definitie niet gewonnen kan worden, het nieuwe onderscheidende schaarsteproduct staat ons reeds te wachten. De psychologische gevolgen van deze statusverschillen op onze gezondheid nemen we voor lief. De jacht om te overleven, de stress, die komt kijken naar deze jacht naar geld voor deze toegang tot grond, grondstoffen en ideeën, maar ook de opofferingen, het individualisme, het gebrek aan opvoeden, de criminaliteit voor bezit of status: we nemen het allemaal voor lief. Het monetaire systeem en haar geld is het geloof van onze tijdsgeest. In onwetendheid blijven we gevangen in onze illusie van vrijheid en democratie.

De volgende zet… is aan u
Kiezen we voor het voortzetten van de huidige macro-economischmonetairpolitieke beslissingen, dan kiezen we voor een verdere concentratie van macht, grotere ongelijkheid en de marginalisering van uw democratische stem in een systeem dat -gebonden in deze financiële hegemonie- steeds beperktere maakbaarheid biedt. Ze voorkomt economische democratie en individuele vrijheid. Voedselprijzen worden de speelbal van speculatie. De rat race naar geld in een steeds schaarsere wereld leidt tot sociale onrust. Het MKB wordt de patenten- en potentiepoel voor de multinational en soevereine landen worden obstakels voor schaarse grondstoffen.

U zult het allemaal niet merken, de overheid houdt u veilig en geeft u vrijheid en democratie. De TV leert u dat de wereld gevaarlijk is, gelukkig biedt ze u ook vermaak. U zult uw diploma halen en toewerken naar een baan die u belooft is. Het is misschien niet alles, maar het verdient in ieder geval wat centen. Voor die enkelen voor wie deze maatschappij ten opzichte van het gros wél werkt wacht de rol van self-appointed guardain of the status quo;  de verkondiger van het geldwaardesysteem. Gevangen in schuld wachten we tot bijv. het IMF ons zal helpen. We wachten op bezuinigingen en privatiseringen. We wachten tot de soevereiniteit van landen, bedrijven en zelfs personen langzaam verder wegebt. We zullen wachten op de sociale onrust uit schaarste en op polarisatie. We wachten op de groei van het aantal ‘terroristen’ en op de overheid die ons zal beschermen. We zullen wachten. Wachten om ons vervolgens af te vragen hoe onze samenleving uit elkaar is gevallen.

‘My work (…) is not directed to intellectuals and politicians. It’s directed to what are

called ‘ordinary people’.  And what I expect from them is in fact exactly what they are. 

That they should try to understand the world and act in accordance with their decent impulses. And
that they should try to improve the world. And many people are willing 
to do that,
but they have to understand. I feel that I am simply helping people
develop 
a course of intellectual self-defence.’ 


-Noam Chomsky

Of we kiezen het pad dat TDO ons biedt. Jij, je buurt, je regio zal door samenwerking en afstemming de vorming van je leven en leefomgeving in handen hebben. Het woord democratie wordt weer recht aangedaan, het impliceert immers dat de kiezer kennis van zaken heeft en op de hoogte is van de gevolgen van zijn keuzes, of de keuzes die voor hem gemaakt gaan worden. Niet de stem van schaarste beslist de geopolitiek, maar de wederzijdse voordelen van samenwerking. Het inzicht in efficiëntie bij samenwerking geeft vorm aan besluiten uit gezag, niet uit de macht van het geld: een gemeentelijke hydrocultuur is immers efficiënter. De noodzaak tot bezit uit schaarste maakt plaats voor toegang en gebruik. Niet iedereen heeft immers een grasmaaier nodig en een boottochtje op het meer kan afgesteld worden op de vraag. Gespecialiseerde toegangscentra voorzien daar waar regelmatig gebruik van goederen niet nodig is.

Carpe diem, pluk de dag, een van de oudste wijsheden die we kennen. Het overleven voor de dag van morgen onthoudt ons niet meer van de vrijheid van het moment. De tijd is je teruggegeven om te realiseren wat er werkelijk toe doet in het leven. En al snel zal men dan komen op vrienden, familie, een partner, doen waar je passioneel in bent en daar vervolgens waardering voor krijgen. Men zal elkaar vinden in passies en ideeën. TDO geeft de ruimte aan een maatschappij om zich te ontwikkelen in balans met zijn omgeving en de behoeften van de mens. Een maatschappij die zelfs de ‘rijkste’ persoon op aarde verrijkt. Het is allemaal mogelijk, vandaag de dag. De keuze is aan u.

‘Wees de verandering die je graag ziet in de wereld.’

-Muhatma Gandhi

The times they are a-changing
De industriële revolutie gaf ons de vrijheid van fysiek arbeid. Het bracht ons ook angst over wat komen ging, angst voor het onbekende, angst voor de vrijheid die de industriële revolutie ons zou brengen. Het centraliseerde ook op grotere schaal macht naar de fabrieken, de landeigenaren, een nieuwe elite. De schoorsteen was niet alleen het symbool van economische macht en van vooruitgang, maar ook van maatschappelijke ongelijkheid. De politieke bewegingen ontstonden en we verzamelden ons in politieke partijen. Het verdelingsvraagstuk zou op politieke wijze opgelost worden en er ontstond een nieuw bewustzijn. Een soortgelijk proces zullen we weer gaan doorlopen. TDO zal ons nu echter in een duurzaam tijdperk belanden dat ons overvloed biedt.

Onze generatie staat voor de unieke gelegenheid dit mee te mogen maken: de revolutie is nu. Het is aan aan U, en zo ons allen samen, om deze toekomst vorm te mogen geven. Het zal zich misschien niet zo zwart-wit tonen als geschetst, maar het toont de tendensen waar we rekening mee dienen te houden in onze dagelijkse besluiten. We zullen moeten leren te denken buiten de zelf opgelegde grenzen van de geest. Met het wegvallen van de vanzelfsprekendheid van dit systeem opent dit de deur tot nieuwe manieren van denken. Het is belangrijk dat we weer durven dromen over de toekomst.

Deze ontwikkelingen geven de ruime aan bewegingen die deze ideeën reeds langer verkondigen, zoals Anonymous, De Zeitgeist Beweging en sinds kort misschien de Occupy Beweging. Het is de stem van een generatie die zichzelf via internet door documentaires als o.a. ‘Money as Debt’ en ‘Zeitgeist: Moving Forward’ heeft onderwezen, zich is gaan verdiepen en elkaar gevonden heeft. Internet zal het platform voor de komende revolutie zijn, die de drukpers was voor de wetenschappelijke revolutie, de voorloper van onze industriële revolutie.

Het is aan ons allen een nieuw bewustzijn te ontwikkelen op weg naar de dag van morgen. Het is een keuze tussen onwetendheid, apathie, passiviteit en angst enerzijds en bewustwording, empathie en het vertrouwen in de medemens anderzijds. En die keuze is aan u, hier en nu.

Cowardice asks the question, “Is it safe?” 


Expediency asks the question, “Is it politic?” 


And Vanity comes along and asks the question, “Is it popular?” 


But Conscience asks the question “Is it right?”


And there comes a time when one must take a position that is neither safe, nor politic, nor popular,

but he must do it because Conscience tells him it is right.
- Martin Luther King

Seth Lievense

Update, 30 nov. 2011: Om op een laagdrempelige, leuke, wijze enige verdieping te brengen heb ik de tekst voorzien van verder lees- of kijkmateriaal d.m.v. links. Bent u geïnteresseerd in een van de onderwerpen, licht ik deze graag toe/verwijs ik u graag door naar verder materiaal.